Speen afleren
Zo help je je kind liefdevol stoppen met de speen
Voor veel baby’s en jonge kinderen is een speen een fijn hulpmiddel. Het geeft troost, helpt bij inslapen en kan rust brengen op momenten van spanning. Maar er komt een moment waarop je voelt: het speentje mag langzaam verdwijnen.
Het afleren van de speen hoeft geen strijd te zijn. Met de juiste timing, voorbereiding en een liefdevolle aanpak kun je je kindje begeleiden naar slapen zonder speen op een manier die veilig en begrijpelijk voelt voor hem én voor jou.
Wanneer is het juiste moment om de speen af te leren?
Er is geen vast “perfect” moment, maar wel fases die zich er beter voor lenen.
Onder de 8 maanden: de speen speelt vaak nog een belangrijke rol bij troost en regulatie. Afleren is dan meestal niet wenselijk, maar je kunt wél voorzichtig werken aan minder afhankelijkheid.
Vanaf ongeveer 8 maanden: veel baby’s kunnen leren om zelf hun speentje terug te vinden en weer in slaap te komen.
Tussen 2,5 en 3,5 jaar: dit is voor veel kinderen een geschikt moment om echt afscheid te nemen van de speen. Ze begrijpen meer, zijn gevoelig voor uitleg, spel en beloning en kunnen actief betrokken worden bij het proces.
Belangrijker dan leeftijd is altijd de context. Grote veranderingen zoals een verhuizing, de komst van een broertje of zusje of de overstap naar een groot bed zijn geen ideaal moment om ook de speen af te leren.
Speen afleren bij baby’s jonger dan 8 maanden
Heeft je baby de speen nodig om steeds opnieuw in slaap te vallen? Dan kun je alvast kleine stapjes zetten zonder de speen volledig weg te nemen.
Wat kan helpen:
Gebruik de speen alleen tijdens het slapen en niet als algemeen troostmiddel overdag.
Haal de speen voorzichtig uit het mondje zodra je baby diep slaapt.
Leg je baby na een nachtvoeding terug zonder direct een speen aan te bieden.
Oefen met troosten op andere manieren, zoals je stem, aanraking of nabijheid.
Deze stappen helpen je baby om minder afhankelijk te worden van de speen bij elke slaapovergang.
Speen afleren bij peuters (2,5 tot 3,5 jaar)
In deze leeftijdsfase begrijpen kinderen steeds beter wat er gebeurt en wat er van hen verwacht wordt. Dat maakt het mogelijk om het stoppen met de speen bewust en samen aan te pakken.
Bereid je kind voor
Vertel je kindje dat het speentje binnenkort afscheid neemt. Benoem waarom en geef ruimte voor emoties. Voorbereiding maakt het proces veiliger en minder abrupt.
Kies een rustige periode
Begin alleen als er verder weinig veranderingen zijn. Rust en voorspelbaarheid helpen enorm bij het loslaten van de speen.
Bouw het gebruik geleidelijk af
Je kunt ervoor kiezen om de speen alleen nog in bed te gebruiken en dit langzaam af te bouwen. Bespreek dit met je kindje en betrek hem actief bij de afspraak.
Afscheid nemen van de speen: maak er iets moois van
Een symbolisch afscheid kan helpen bij het loslaten. Enkele ideeën:
De speen “inruilen” in een speelgoedwinkel.
De speen achterlaten op een speciale plek, zoals bij dieren of in de natuur.
De speen meegeven aan de speenfee, in ruil voor een klein cadeautje.
De speen weggeven aan een nieuwe baby (bijvoorbeeld bij kraamvisite).
Laat je kindje meedenken. Dat vergroot het gevoel van controle en trots.
Wat als de nachten lastig worden?
De eerste nachten zonder speen kunnen pittig zijn. Je kindje mist zijn vertrouwde troostmiddel en mag dat ook laten zien. Troost je kind, blijf nabij, maar wees consequent.
Wat belangrijk is:
Geef de speen niet “toch nog even terug”.
Wees duidelijk en liefdevol tegelijk.
Sta zelf achter het besluit om te stoppen.
Inconsistentie maakt het proces vaak moeilijker, niet makkelijker.
Stoppen met de speen: doe het voor jullie, niet voor anderen
Het afleren van de speen hoeft geen antwoord te zijn op sociale druk of opmerkingen van buitenaf. Het werkt het beste wanneer jullie er als ouders achter staan en het moment goed voelt.
Twijfel je over de timing of aanpak? Of voelt slapen zonder speen spannend voor je kindje (en voor jou)? Dan kan begeleiding helpen om samen een rustig en passend plan te maken.
Tot slot
De speen afleren is een proces, geen test. Met geduld, voorbereiding en liefde kun je je kindje helpen deze stap te zetten op een manier die vertrouwen geeft. Voor hem en voor jou.